Το βιβλίο αυτό εκθειάζεται συχνά-πυκνα στο διαδίκτυο ως "βιβλίο αποκαλυπτικό", "βιβλίο που λέει αλήθειες και δεν χαιδεύει αυτιά", "βιβλίο εθνικής αυτογνωσίας" κλπ, ενώ πουλάει και αρκετά ικανοποιητικά. Ας δούμε λοιπόν κατά πόσο αξίζει όλους αυτούς τους επαίνους. Ο συγγραφέας επιθυμεί στο συγκεκριμένο πόνημα, να καταγράψει κυρίως, όπως λέει στο οπισθόφυλλο, την "αρνητική μας ιστορία", διότι όπως επίσης γράφει, στην ιστορία ενός τόπου δεν ανήκουν μόνο οι ήρωες, αλλά και οι προδότες και τα καθάρματα! Δεν νομίζω ότι μπορεί κάποιος λογικός άνθρωπος να διαφωνήσει με την τελευταία αυτή πρόταση! Οι απορίες μου και οι ενστάσεις μου είναι οι εξής. Γιατί δεν κατέγραψε και την "αρνητική" ιστορία των υπολοίπων λαών, για τους οποίους με τόσο ζήλο καταπιάστηκε σε άλλα βιβλία του (Άραβες, Εβραίοι, Βαλκάνιοι κλπ); Υποστηρίζει επίσης στο οπισθόφυλλο, ότι "το βιβλίο αυτό αγαπάει την Ελλάδα και γι' αυτό δεν την κολακεύει"! Φαίνεται ότι στο μαρξιστοθρεμμένο μυαλό του μακαρίτη σκηνοθέτη-δημοσιογραφου Ραφαηλίδη, δύσκολα μπορούσε να χωρέσει κάτι άλλο εκτός από το σχήμα "θέση-αντίθεση", διότι προφανώς μεταξύ κολακείας και χολής, υπάρχει τεράστιο χάσμα και το βιβλίο αυτό μόνο χολή βγάζει (πλην τι άλλου; του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ φυσικά...). Και για να γίνω πιο συγκεκριμένος ως προς το περιεχόμενο του βιβλίου. Ακόμα και αν κάποιος θέλει να γράψει συνοπτικά και ευχάριστα (όπως δηλώνει την πρόθεση του ο συγγραφέας), αν θέλει να έχει αξιώσεις σοβαρότητας και αξιοπιστίας, πρέπει α) να αποφεύγει να κάνει συνεχώς αρνητικούς/ειρωνικούς χαρακτηρισμούς σε πρόσωπα για τα οποία γράφει! Ας παραθέσει τα ντοκουμέντα και τα επιχειρήματα του και ας αφήσει τον αναγνώστη να κρίνει αν ο τάδε ήταν "κάθαρμα", "προδότης", "ψευτοδημοκρατης" κλπ και β) να παραθέτει στο τέλος του βιβλίου του, την χρησιμοποιούμενη από αυτόν βιβλιογραφία και ΚΥΡΙΩΣ να έχει παραπομπές μέσα στο ίδιο το κείμενο σε πηγές και σε στοιχεία, ώστε να μπορούμε ευχερώς να δούμε πως τεκμηριώνει τα λεγόμενα του! Όπως καταλαβαίνετε, ο Ραφαηλίδης δεν πράττει κάτι από αυτά. Γενικότερα, οι πηγές του Ραφαηλίδη (στις λίγες φορές που τις αναφέρει) είναι πολύ λίγες, κατά βάση ομοιδεάτες του (Βουρνάς, Κέδρος, Παρασκευόπουλος κλπ), η κατανομή της ύλης άνιση και άστοχη, μιας και για πολύ σημαντικά γεγονότα γράφει ελάχιστα, ενώ αναφέρει πλήρεις λεπτομέρειες μέχρι και για το τι φορούσε ο Μπελογιάννης κατά την δική του... Υπάρχουν επίσης χτυπητά λάθη που προδίδουν είτε παχυλή άγνοια γεγονότων, είτε μεγάλη επιπολαιότητα από μέρους του συγγραφέα! Πχ. αναφέρεται στις εκλογές του 1910 και στο ζήτημα που είχε προκύψει για συντακτική η αναθεωρητική εθνοσυνέλευση. Μας "πληροφορεί" λοιπόν ότι η συντακτική συντάσει απλά νόμους ενώ η αναθεωρητική αναθεωρεί το σύνταγμα! Είναι όμως γνωστό τοις πάσι ότι τόσο η συντακτική, όσο και η αναθεωρητική, αναθεωρούν το σύνταγμα, αλλά η πρώτη έχει δικαίωμα να αναθεωρήσει και τις θεμελιώσεις διατάξεις, ενώ η αναθεωρητική μόνο τις μη θεμελιώδεις! Έτσι, με το λάθος του Ραφαηλίδη, αλλοιώνεται και η οπτική του Βενιζέλου πάνω στο συγκεκριμένο ζήτημα. Άλλη ανακρίβεια του συγγραφέα, το ότι λέει πως η κυβέρνηση Μεταξά είχε πάρει ψήφο εμπιστοσύνης στη Βουλή το 1935 "από τους δικούς του μόνο"(εννοώντας την Βουλή του 1935 οπού υπήρχαν μόνο οι βασιλόφρονες, μιας και απηχαν οι βενιζελικοι από τις εκλογές), όμως είναι γνωστό ότι η ψήφος εμπιστοσύνης δόθηκε στον Μεταξά από την Βουλή του 1936 όπου υπήρχαν και οι βενιζελικοί μέσα... Η αναφορά του στην διαμάχη πρίγκηπα Γεωργίου-Ελευθεριου Βενιζέλου στην Κρήτη, οπού ο συγγραφέας λέει πως ο Βενιζέλος απομάκρυνε τον πρίγκηπα διότι ήταν πολύ προσκολλημένος στον αγγλικό παράγοντα, είναι αστεία, διότι δεν νομίζω ότι υπάρχει ούτε ένα βιβλίο ιστορίας που να μην αναφέρει την εύνοια του αγγλικού παράγοντα στον Βενιζέλο και την εύνοια του ρωσικού παράγοντα στον πρίγκηπα Γεώργιο. θα μπορούσα να αναφέρω κι αλλά παραδείγματα, με κίνδυνο όμως να κουράσω τους αναγνώστες. Στα αρνητικά επίσης του βιβλίου, η εμμονή του συγγραφέα σε ζητήματα εθνολογικού ενδιαφέροντος (πόσο "Έλληνες" είμαστε, τι ήταν οι Αρβανίτες κλπ) στα οποία μην έχοντας την παραμικρή επιστημονική κατάρτιση, απλά γίνεται γραφικός (μνημείο ασχετοσύνης η αναφορά του στην επανάσταση του '21 η οποία ήταν για τον Ραφαηλίδη πρωτίστως ταξική και όχι εθνική, διότι όπως λέει, έλαβαν μέρος όχι μόνο Έλληνες ορθόδοξοι, αλλά και "Αρβανίτες ορθόδοξοι, Αρβανίτες μουσουλμάνοι και Έλληνες μουσουλμάνοι"...). Για να μην τον αδικήσω πάντως τον μακαρίτη, το βιβλίο όντως διαβάζεται ευχάριστα και κάποιες παρατηρήσεις κοινωνιολογικού περιεχόμενου σχετικά με τον χαρακτήρα των Ελλήνων και την ελληνική πραγματικότητα, όντως έχουν ενδιαφέρον και είναι αληθείς! Φυσικά δεν χρειάζεται κάποιος να είναι μαρξιστής για να τα παραδεχτεί αυτά, αλλά απλά στοιχειωδώς λογικός και έντιμος. Ο λόγος που κατά την γνώμη μου αυτό το βιβλίο έχει απήχηση σε αρκετό κόσμο (και μάλιστα όχι μόνο αριστερούς), είναι διότι παρουσιάζεται ως "μη συμβατική" - "εναλλακτική" ιστορία (τύπου "αυτά που δεν μας μαθαίνουν στο σχολείο") και οπωσδήποτε προσελκύει διαφόρων ειδών ανθρώπους, από απλά καχύποπτους, έως εκκεντρικούς, κουλτουριάρηδες, δήθεν ψαγμένους κλπ, των οποίων όμως κύριο χαρακτηριστικό είναι, λυπάμαι που θα το πω, η ημιμάθεια και η έλλειψη γνώσεως του τι θα πει τεκμηρίωση, στοιχείο, πρωτογενής πηγή κλπ έννοιες που χρειάζονται ώστε να κατανοήσει κάποιος την ιστορία όταν μελετάει αντίστοιχα βιβλία.
Κατά τη δική μου άποψη (που φυσικά δεν κατέχω την μοναδική και οικουμενική αλήθεια) το συγκεκριμένο βιβλίο δεν είναι ένα επιστημονικό πόνημα και γι αυτό (κατά την ταπεινή μου, πάντα, άποψη) ο αναγνώστης δεν θα βρεί βιβλιογραφικές αναφορές όπως σε μία επιστημονική διατριβή κλπ. Η εντύπωση που έχω από αυτό το βιβλίο του μακαρίτη είναι πως εδώ, ο Ραφαηλίδης, δεν επιχειρεί να καταγράψει τα ιστορικά γεγονότα ή να ξανά γράψει την ελληνική Ιστορία (που κανονικά θα χρειαζόταν τόμους ολόκληρους). Θεωρώ πως εμηνεύει τα γεγονότα με διαφορετικά από όπως αυτά μας τα έχουν διδάξει. Με άλλα λόγια ερμηνεύει από άλλη οπτική το εθνικό αφήγημα. Σε ένα ιστορικό επιστημονικό πόνημα ο συγγραφέας ή η συγγραφική ομάδα δεν ερμηνεύει (ή τουλάχιστον προσπαθεί) τα γεγονότα, απλά τα καταγράφει με όση αντικειμενικότητα μπορεί...! Εγώ ως ένα διαφορετικό αφήγημα, πιο σωστά, ως μία διαφορετική ερμηνεία των γνωστών καταγεγραμμένων ιστορικά γεγονότων το εξέλαβα. Και το διασκέδασα πολύ. Πάντα θεωρούσα τον Ραφηλίδη ευφυή και ως τέτοιος πάντα ήθελε να σκανδαλίζει και να σε βάζει σε ένα παιχνίδι αμφισβήτησης και επανεξέτασης θεμελιωδών απόψεων, θέσεων και κεκτημένων. Έτσι το βλέπω εγώ, αλλά μπορεί και να κάνω μεγάλο λάθος και έχω την αίσθηση πως αν ζούσε σήμερα θα διασκέδαζε πολύ με αυτά που του έχουν προσάψει για αυτό του το βιβλίο αλλά και για τις απόψεις και τις θέσεις του...!
ο Βασίλης Ραφαηλίδης ερμηνεύει με τον δικό του τρόπο τα γεγονότα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας... Ίσως θα έπρεπε να αρχίσουμε να βλέπουμε κάποια πράγματα από την δική του οπτική, μπας και γίνουμε κάτι καλύτερο απ αυτό που είμαστε.... Το βρήκα εξαιρετικό σαν βιβλίο
