Tο βιβλιο αυτο ανηκει στην λεγομενη "επικινδυνη ιστοριογραφια" και εξηγουμαι για το τι εννοω με αυτη την ομολογουμεως περιεργη φραση. Βιβλια ιστοριας οπως του Τασου Βουρνα η του Βασιλη Ραφαηλιδη (για να αναφερω δυο κλασικα παραδειγματα γνωστων ιστοριογραφων της Αριστερας), ειναι τοσο εμφανεστατα ατεκμηριωτα και προχειρογραμμενα (ειδικα του Ραφαηλιδη), που δεν χρειαζεται ιδιαιτερος κοπος ωστε καποιος να τα αντικρουσει και να τα αποδομησει! Η περιπτωση του Κωστοπουλου ομως ειναι εκ διαμετρου αντιθετη. Τηρει ολες τις αρχες μεθοδολογιας που προβλεπονται απο την επιστημονικη ιστοριογραφια. Παραθεση πλουσιας βιβλιογραφιας στο τελος του βιβλιου, με πληθος πρωτογενων και δευτερογενων πηγων ποικιλης προελευσεως και συνεχεις παραπομπες στις πηγες, μεσα στο κειμενο του, υπο μορφη σημειωσεων. Μεχρι εδω ολα καλα. Ας εξετασουμε λοιπον πως διαπραγματευεται το θεμα του βιβλιου του ο Κωστοπουλος. Αντικειμενο της ερευνας του ειναι η ιστορια (δημιουργια και δραση) των Ταγματων Ασφαλειας επι Κατοχης και κυριως, το πως αντιμετωπισαν το φαινομενο των Τ.Α. το μετεμφυλιακο κρατος (θεσμικα και οχι μονο) και η ιστοριογραφια απο την μερια των νικητων του Εμφυλιου.
Παραθετει ενδιαφεροντα στοιχεια, αλλα το προβλημα εγκειται στο γεγονος οτι δεν παρουσιαζει την ευρυτερη εικονα της Κατοχης προκειμενου να κατανοησει επαρκως ο αναγνωστης, ποια ηταν τελος παντων η δραση του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ στην ολοτητα του, προκειμενου να κατανοηθει τοσο η δημιουργια των Τ.Α., οσο και η μαζικοτητα της ενταξης σε αυτα και μαλιστα προς το τελος της Κατοχης! Χωρις αυτα τα στοιχεια, η αφηγηση μοιραια καταντα μονοδιαστατη! Προς τιμην του, παραθετει τις κατηγοριες ανθρωπων στις οποιες χωριζονται (βασει κινητρων) οι ανθρωποι οι οποιοι καταταχθηκαν στα Τ.Α., χωρις ομως να αναλυσει σε βαθος αυτα τα κινητρα. Προς τιμην του επισης, αναφερει και τα επιχειρηματα υπερασπισης των Ταγματων, απο την μερια της εθνικοφρονου ιστοριογραφιας, χωρις ομως παλι να επιχειρει σε μια βαθος αναλυση η εστω αντικρουση! Ενδιαφερον παντως παρουσιαζει η παραθεση στοιχειων που κανει για την εξελιξη της οπτικης της εθνικοφρονου ιστοριογραφιας ανα τις δεκαετιες που περασαν μετα την Κατοχη.
Ως προς την τεκμηριωση που κανει στα γεγονοτα, απο τις πηγες που χρησιμοποιει για την περιοδο της Κατοχης, θα αναφερω τις δυο πιο προβληματικες. Η μια ειναι ο Πολυχρονης Ενεπεκιδης, τον οποιο χρησιμοποιει ο Κωστοπουλος αρκετα και η αλλη πηγη ειναι ο Χαιντς Ριχτερ, τον οποιο χρησιμοποιει λιγοτερο. Ο Ενεπεκιδης ειχε συγγραψει βιβλιο οπου υποτιθεται οτι παρεθετε το πως εβλεπαν την ελληνικη αντισταση οι ιδιοι οι Γερμανοι, μεσα απο τα "μυστικα αρχεια της Βερμαχτ" (συμφωνα με τον τιτλο του βιβλιου), τα οποια αρχεια ερευνησε ο Ενεπεκιδης. Στην πραγματικοτητα ομως, αυτα τα περιβοητα αρχεια, ηταν μονο το αρχειο του υπαξιωματικου Βεντε, ο οποιος υπηρετουσε στην υπηρεσια Ic της Βερμαχτ. Μια υπηρεσια πληροφοριων οπου δεχοταν πληθος αναφορων απο εμμισθους συνεργατες της, απο τις πλεον αξιοπιστες, εως τις πλεον αναξιοπιστες, χωρις να εχουν την δυνατοτητα να τις αξιολογησουν επαρκως πολλες φορες. Οποιος εχει στοιχειωδεις γνωσεις της Κατοχικης Ιστοριας και αναγνωσει το βιβλιο του Ενεπεκιδη, κατανοει οτι αναμεσα σε εγκυρες πληροφοριες, υπαρχει και πληθος αναξιοπιστων η και ανεξακριβωτων, για γεγονοτα που ουδεποτε συνεβησαν! Επομενως ως πηγη ιστοριας, ειναι λιαν αμφιλεγομενο βιβλιο! Οσον αφορα τον Ριχτερ, ο Χαγκεν Φλαισερ, ο οποιος ειναι κι αυτος Γερμανος, φιλοεαμικος και πανεπιστημιακος καθηγητης Ιστοριας σαν τον Ριχτερ, στο κλασικο του εργο "Στεμμα και Σβαστικα", αναφερει 23 φορες στις υποσημειωσεις, το βιβλιο του Ριχτερ ως παραδειγμα εργου που βριθει ανακριβειων η και συνειδητων διαστρεβλωσεων γεγονοτων και κειμενων και τον κατηγορει επισης για παραθεση φτωχης βιβλιογραφιας, την οποια σε σημεια φαινεται (απο λαθη και κενα) οτι δεν την εχει διαβασει καν ο Ριχτερ!!
Τελος, δυο χτυπητα παραδειγματα διαστρεβλωμενης παρουσιασης των γεγονοτων απο την μερια του Κωστοπουλου, ειναι ο ατσαλος τροπος του να παρουσιασει τον δικτατορα Γεωργιο Παπαδοπουλο ως μελος των Τ.Α., χρησιμοποιωντας λιαν αμφιλεγομενα στοιχεια! Αγνοει το βιβλιο "Ο Γριβας και η Χ, Το Χαμενο Αρχειο" του Σπυρου Παπαγεωργιου, το οποιο κυκλοφορησε 1 ετος νωριτερα απο το βιβλιο του Κωστοπουλου και μεσα στο οποιο θα μπορουσε να βρει το ονοματεπωνυμο του Παπαδοπουλου στον καταλογο μελων της "Χ". Αξιζει επισης να μελετησει κανεις την ερευνα που εκανε ο Λεωνιδας Καλλιβρετακης σχετικα με το ζητημα ενταξης η μη του Παπαδοπουλου στα Τ.Α., ενα ετος αφοτου κυκλοφορησε το βιβλιο του Κωστοπουλου, προκειμενου να δει ο αναγνωστης, πως γινεται μια ψυχραιμη και ενδελεχης αξιολογηση των στοιχειων απο εναν ανθρωπο που σε καμια περιπτωση δεν ειναι "χουντικος", αλλα απλως ερευνα σοβαρα! Το θεμα αυτο παντως εχει ληξει οριστικα επειτα απο την κυκλοφορια του 1ου τομου της βιογραφιας του Παπαδοπουλου, απο τον Μανο Χατζηδακη.
Το αλλο χτυπητο παραδειγμα διαστρεβλωσης απο την μερια του Κωστοπουλου, ειναι το πως παρουσιαζει τις αποψεις περι Τ.Α. του στρατηγου Λεωνιδα Σπαη, τον οποιον εκθειαζει ως τον μονο εκπροσωπο της εθνικοφροσυνης που ειχε το σθενος και μαλιστα επι 21ης Απριλιου (1970) να χτυπησει ανελεητα μεσω του βιβλιου του, τοσο την δραση των Τ.Α., οσο και τις δικαιολογιες υπερασπισεως των Τ.Α. απο την πλευρα των εθνικοφρονων. Πραγματι, τα αποσπασματα που παραθετει απο τον Σπαη ειναι ακριβη! Αυτο που ομως παραλειπει να αναφερει, ειναι οτι ο Σπαης δινει σαφη ελαφρυντικα στους απλους ανδρες που καταταχτηκαν στα Τ.Α. και λεει με σαφη τροπο οτι δεν τους θεωρει προδοτες, οπως πολλοι και ιδιως οι αριστεροι (κατα την ακριβη διατυπωση της φρασεως του) κανουν! Ο Σπαης δηλαδη καταδικαζει την δραση των Τ.Α., δεν αναγνωριζει ελαφρυντικα καθολου στους ιδρυτες-εμπνευστες τους (Ραλλης και διαφοροι στρατηγοι), αλλα αναγνωριζει σαφη ελαφρυντικα στους ανδρες που καταταχτηκαν εκει. Ελαφρυντικα που οχι μονο δεν αναφερει ο Κωστοπουλος ετσι ωστε να εχουμε σφαιρικη εικονα των αποψεων του Σπαη, αλλα απο το γενικοτερο υφος γραφης του, φαινεται οτι ουτε και ο ιδιος αναγνωριζει τετοια ελαφρυντικα σε αυτους τους ανθρωπους!
Κλεινοντας, θεωρω οτι ισχυει απολυτως αυτο που εγραψαν για το βιβλιο του Κωστοπουλου, οι Νικος Μαραντζιδης και Σταθης Καλυβας σε υποσημειωση του βιβλιου τους "Εμφυλια Παθη". Ενδιαφερον βιβλιο, αλλα αγγιζει σε σημεια, τα ορια της προπαγανδας!
Παραθετει ενδιαφεροντα στοιχεια, αλλα το προβλημα εγκειται στο γεγονος οτι δεν παρουσιαζει την ευρυτερη εικονα της Κατοχης προκειμενου να κατανοησει επαρκως ο αναγνωστης, ποια ηταν τελος παντων η δραση του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ στην ολοτητα του, προκειμενου να κατανοηθει τοσο η δημιουργια των Τ.Α., οσο και η μαζικοτητα της ενταξης σε αυτα και μαλιστα προς το τελος της Κατοχης! Χωρις αυτα τα στοιχεια, η αφηγηση μοιραια καταντα μονοδιαστατη! Προς τιμην του, παραθετει τις κατηγοριες ανθρωπων στις οποιες χωριζονται (βασει κινητρων) οι ανθρωποι οι οποιοι καταταχθηκαν στα Τ.Α., χωρις ομως να αναλυσει σε βαθος αυτα τα κινητρα. Προς τιμην του επισης, αναφερει και τα επιχειρηματα υπερασπισης των Ταγματων, απο την μερια της εθνικοφρονου ιστοριογραφιας, χωρις ομως παλι να επιχειρει σε μια βαθος αναλυση η εστω αντικρουση! Ενδιαφερον παντως παρουσιαζει η παραθεση στοιχειων που κανει για την εξελιξη της οπτικης της εθνικοφρονου ιστοριογραφιας ανα τις δεκαετιες που περασαν μετα την Κατοχη.
Ως προς την τεκμηριωση που κανει στα γεγονοτα, απο τις πηγες που χρησιμοποιει για την περιοδο της Κατοχης, θα αναφερω τις δυο πιο προβληματικες. Η μια ειναι ο Πολυχρονης Ενεπεκιδης, τον οποιο χρησιμοποιει ο Κωστοπουλος αρκετα και η αλλη πηγη ειναι ο Χαιντς Ριχτερ, τον οποιο χρησιμοποιει λιγοτερο. Ο Ενεπεκιδης ειχε συγγραψει βιβλιο οπου υποτιθεται οτι παρεθετε το πως εβλεπαν την ελληνικη αντισταση οι ιδιοι οι Γερμανοι, μεσα απο τα "μυστικα αρχεια της Βερμαχτ" (συμφωνα με τον τιτλο του βιβλιου), τα οποια αρχεια ερευνησε ο Ενεπεκιδης. Στην πραγματικοτητα ομως, αυτα τα περιβοητα αρχεια, ηταν μονο το αρχειο του υπαξιωματικου Βεντε, ο οποιος υπηρετουσε στην υπηρεσια Ic της Βερμαχτ. Μια υπηρεσια πληροφοριων οπου δεχοταν πληθος αναφορων απο εμμισθους συνεργατες της, απο τις πλεον αξιοπιστες, εως τις πλεον αναξιοπιστες, χωρις να εχουν την δυνατοτητα να τις αξιολογησουν επαρκως πολλες φορες. Οποιος εχει στοιχειωδεις γνωσεις της Κατοχικης Ιστοριας και αναγνωσει το βιβλιο του Ενεπεκιδη, κατανοει οτι αναμεσα σε εγκυρες πληροφοριες, υπαρχει και πληθος αναξιοπιστων η και ανεξακριβωτων, για γεγονοτα που ουδεποτε συνεβησαν! Επομενως ως πηγη ιστοριας, ειναι λιαν αμφιλεγομενο βιβλιο! Οσον αφορα τον Ριχτερ, ο Χαγκεν Φλαισερ, ο οποιος ειναι κι αυτος Γερμανος, φιλοεαμικος και πανεπιστημιακος καθηγητης Ιστοριας σαν τον Ριχτερ, στο κλασικο του εργο "Στεμμα και Σβαστικα", αναφερει 23 φορες στις υποσημειωσεις, το βιβλιο του Ριχτερ ως παραδειγμα εργου που βριθει ανακριβειων η και συνειδητων διαστρεβλωσεων γεγονοτων και κειμενων και τον κατηγορει επισης για παραθεση φτωχης βιβλιογραφιας, την οποια σε σημεια φαινεται (απο λαθη και κενα) οτι δεν την εχει διαβασει καν ο Ριχτερ!!
Τελος, δυο χτυπητα παραδειγματα διαστρεβλωμενης παρουσιασης των γεγονοτων απο την μερια του Κωστοπουλου, ειναι ο ατσαλος τροπος του να παρουσιασει τον δικτατορα Γεωργιο Παπαδοπουλο ως μελος των Τ.Α., χρησιμοποιωντας λιαν αμφιλεγομενα στοιχεια! Αγνοει το βιβλιο "Ο Γριβας και η Χ, Το Χαμενο Αρχειο" του Σπυρου Παπαγεωργιου, το οποιο κυκλοφορησε 1 ετος νωριτερα απο το βιβλιο του Κωστοπουλου και μεσα στο οποιο θα μπορουσε να βρει το ονοματεπωνυμο του Παπαδοπουλου στον καταλογο μελων της "Χ". Αξιζει επισης να μελετησει κανεις την ερευνα που εκανε ο Λεωνιδας Καλλιβρετακης σχετικα με το ζητημα ενταξης η μη του Παπαδοπουλου στα Τ.Α., ενα ετος αφοτου κυκλοφορησε το βιβλιο του Κωστοπουλου, προκειμενου να δει ο αναγνωστης, πως γινεται μια ψυχραιμη και ενδελεχης αξιολογηση των στοιχειων απο εναν ανθρωπο που σε καμια περιπτωση δεν ειναι "χουντικος", αλλα απλως ερευνα σοβαρα! Το θεμα αυτο παντως εχει ληξει οριστικα επειτα απο την κυκλοφορια του 1ου τομου της βιογραφιας του Παπαδοπουλου, απο τον Μανο Χατζηδακη.
Το αλλο χτυπητο παραδειγμα διαστρεβλωσης απο την μερια του Κωστοπουλου, ειναι το πως παρουσιαζει τις αποψεις περι Τ.Α. του στρατηγου Λεωνιδα Σπαη, τον οποιον εκθειαζει ως τον μονο εκπροσωπο της εθνικοφροσυνης που ειχε το σθενος και μαλιστα επι 21ης Απριλιου (1970) να χτυπησει ανελεητα μεσω του βιβλιου του, τοσο την δραση των Τ.Α., οσο και τις δικαιολογιες υπερασπισεως των Τ.Α. απο την πλευρα των εθνικοφρονων. Πραγματι, τα αποσπασματα που παραθετει απο τον Σπαη ειναι ακριβη! Αυτο που ομως παραλειπει να αναφερει, ειναι οτι ο Σπαης δινει σαφη ελαφρυντικα στους απλους ανδρες που καταταχτηκαν στα Τ.Α. και λεει με σαφη τροπο οτι δεν τους θεωρει προδοτες, οπως πολλοι και ιδιως οι αριστεροι (κατα την ακριβη διατυπωση της φρασεως του) κανουν! Ο Σπαης δηλαδη καταδικαζει την δραση των Τ.Α., δεν αναγνωριζει ελαφρυντικα καθολου στους ιδρυτες-εμπνευστες τους (Ραλλης και διαφοροι στρατηγοι), αλλα αναγνωριζει σαφη ελαφρυντικα στους ανδρες που καταταχτηκαν εκει. Ελαφρυντικα που οχι μονο δεν αναφερει ο Κωστοπουλος ετσι ωστε να εχουμε σφαιρικη εικονα των αποψεων του Σπαη, αλλα απο το γενικοτερο υφος γραφης του, φαινεται οτι ουτε και ο ιδιος αναγνωριζει τετοια ελαφρυντικα σε αυτους τους ανθρωπους!
Κλεινοντας, θεωρω οτι ισχυει απολυτως αυτο που εγραψαν για το βιβλιο του Κωστοπουλου, οι Νικος Μαραντζιδης και Σταθης Καλυβας σε υποσημειωση του βιβλιου τους "Εμφυλια Παθη". Ενδιαφερον βιβλιο, αλλα αγγιζει σε σημεια, τα ορια της προπαγανδας!
"Βιβλιοφάγε" εσύ έγραψες την κριτική. ??
Γιατί αν είσαι εσύ οι "αντικειμενικές" σου απόψεις είναι γνωστές κι από αλλού....
Γιατί αν είσαι εσύ οι "αντικειμενικές" σου απόψεις είναι γνωστές κι από αλλού....
