Η υπόθεση έχει ως θέμα τη σεξουαλική κακοποίηση της δημιουργού από τον πατέρα της, δοσμένη από την οπτική μιας έφηβης. Σε στιλ ημερολογίου και σε διαφορετικά επεισόδια η Λίλη μας αφηγείται τη ζωή της στο περιθώριο της σχέσης της με τον πατέρα της και τον αντίκτυπο που αυτή έχει στη συμπεριφορά της προς τους άλλους. Καταφύγιο τόσο για την ηρωίδα όσο και για την Ντρέσλερ υπήρξε η τέχνη.
Υπάρχει, επίσης, μια άλλη ιστορία με παρόμοιο θέμα, και πρωταγωνίστρια ένα λίγο μεγαλύτερο κορίτσι, τη Φραν, που προκειμένου να νιώσει αποδεκτή, κάνει κακές παρέες.
Το σχέδιο, ασπρόμαυρο στο μεγαλύτερο μέρος του με αδρές γραμμές αποδίδει το σκοτάδι του θέματος.
«Αντέξαμε στην κοιλιά του κήτους.
Μάθαμε πως η σιωπή δεν είναι πάντοτε ειρήνη,
Κι οι αντιλήψεις κι οι κανόνες για όσα "δικαίως είναι"
δεν είναι δικαιοσύνη.
......
Είδαμε μια δύναμη που θα θρυμμάτιζε
το έθνος μας αντί να το διαμοιράσει,
Θα κατέστρεφε τη χώρα μας αν αυτό
σήμαινε επιβράδυνση της δημοκρατίας.
Κι αυτή η απόπειρα ήταν σχεδόν πετυχημένη.
Αλλά παρόλο που η δημοκρατία κατά καιρούς μπορεί να επιβραδυνθεί,
Ποτέ δεν μπορεί για πάντα να ηττηθεί
...
Σε αυτήν την αλήθεια, σε αυτήν την πίστη, δείχνουμε εμπιστοσύνη.
Γιατί όσο εμείς στρέφουμε το βλέμμα μας στο μέλλον,
Η Ιστορία στρέφει το βλέμμα της επάνω μας».
Νομίζω ότι το βιβλίο αυτό ταιριάζει στη συγκεκριμένη συγκυρία και στη χώρα μας.
Στα «Ματωμένα χώματα» παρακολουθούμε τη ζωή του αγρότη Μανώλη Αξιώτη, κάτοικου του Κιρκιντζέ, αρχικά σε καιρό ειρήνης κι έπειτα όταν τον πήραν στα τάγματα εργασίας -ή θανάτου, πιο σωστά- "αμελέ ταμπουρού" στα βάθη της Τουρκίας. Όταν κατάφερε να γυρίσει ζωντανός, άρχισε η μικρασιατική εκστρατεία, στην οποία κατατάχθηκε ως εθελοντής.
Δεν έχω πολλά να πω γι' αυτό το βιβλίο. Νιώθω πως όταν μιλά η ιστορία έστω κι ως λογοτεχνία, καλό είναι να σωπαίνουμε. Η Διδώ Σωτηρίου βασίστηκε στ' απομνημονεύματα του κεντρικού ήρωα, που της τα παρέδωσε συνταξιούχος πια στην Ελλάδα, και στις εμπειρίες πολλών άλλων αυτοπτών μαρτύρων "...με μοναδική έννοια να συμβάλω στην ανάπλαση ενός κόσμου που χάθηκε για πάντα• να μην ξεχνούν οι παλιοί• να βγάλουν σωστή κρίση οι νεότεροι", όπως λέει στον πρόλογο της πρώτης έκδοσης.
Στο βιβλίο των εκδόσεων Κέδρος υπάρχει γλωσσάρι με τους τουρκικούς όρους, δυστυχώς όχι όλους. Θα ήθελα να υπάρχει κι ένας χάρτης για να καταλαβαίνουμε καλύτερα την πορεία των ηρώων.
Πώς θα ήταν ο κόσμος, αν το αδύναμο φύλο ήταν οι άντρες;
Στο εξώφυλλο γράφει "δυστοπία" και σίγουρα σε κάποια σημεία αυτού του κόσμου-βιβλίου τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα κι άδικα για τους άντρες, αλλά μήπως αυτό που ζούμε τώρα, ο πραγματικός κόσμος, δεν είναι δυστοπία για τις γυναίκες;
Τι θα γινόταν αν οι γυναίκες είχαν τη δύναμη να τους βγάζουν νοκάουτ κατά βούληση κι ακόμα να εκδικηθούν για όσα έχουν υποστεί από την αρχή του κόσμου; Σ' έναν κόσμο και μια χώρα όπου κάθε μέρα ακούμε και για άλλη μια γυναίκα που σκοτώθηκε ή δέχτηκε επίθεση από το σύντροφο ή κάποιο συγκενικό της πρόσωπο -κι όχι μόνο-, σκέφτομαι ότι ίσως χρειάζεται να συμβεί κάτι παρόμοιο με αυτά που γράφει το βιβλίο, από το ένα άκρο δηλαδή να περάσουμε στο άλλο, προκειμένου να έρθει η ισορροπία και να βρεθούμε κάπου στη μέση.
Είναι ένα βιβλίο που σας συστήνω όχι ανεπιφύλακτα αλλά επιτακτικά, είτε θεωρείτε τον εαυτό σας φεμινίστρια ή αλληλέγγυο άνδρα -ή πλάσμα-, είτε όχι. Δεν έχω άλλα λόγια για το βιβλίο, γι' αυτό θα παραθέσω κάποια αποσπάσματα.
.
<<Φεμινισμός είναι η ριζοσπαστική αντίληψη ότι η γυναίκα είναι άνθρωπος>> - Βιρτζίνια Γουλφ
.
<<Φανταστείτε έναν κόσμο χωρίς στρατούς, έναν κόσμο στον οποίο οι πολεμικοί πόροι θα χρησιμοποιούνται για το κοινό καλό, όπου οι συγκρούσεις θα επιλύονται γύρω από ένα τραπέζι διαπραγματεύσεων και αποστολή των στρατιωτών θα είναι η διατήρηση της τάξης και η προώθηση της ειρήνης. Όταν συμβεί αυτό, θα έχουμε υπερβεί την κατάσταση του είδους Homo sapiens και θα έχουμε κάνει ένα εξελικτικό άλμα προς ένα ανώτερο είδος, που θα είναι ο Contentus homo superior>>.
.
<<Το να είσαι γυναίκα σημαίνει να ζεις με τον φόβο. Κάθε γυναίκα φέρει τον φόβο του αρσενικού αποτυπωμένο στο DNA της. Το σκέφτεται δυο φορές πριν κάνει κάτι τόσο φυσιολογικό όσο το να περάσει μπροστά από μια ανδροπαρέα. Σε μέρη υποτίθεται ασφαλή, όπως θα έπρεπε να είναι, για παράδειγμα, ο χώρος ενός πανεπιστημίου ή ενός στρατιωτικού ιδρύματος, υπάρχουν προγράμματα που διδάσκουν στις γυναίκες να αποφεύγουν καταστάσεις κινδύνου, με βάση το γεγονός ότι, αν τους επιτεθούν, είναι δικό τους το λάθος: "Βρέθηκα σε λάθος μέρος τη λάθος στιγμή". Κι όχι μόνο κανένας δεν περιμένει ν' αλλάξουν τη συμπεριφορά τους τα αρσενικά, αλλά επιτρέπεται, και μάλιστα γιορτάζεται ως δικαίωμα του άνδρα και χαρακτηριστικό αρρενωπότητας η σεξουαλική επίθεση. Ευτυχώς, τώρα αυτό αλλάζει γρήγορα, τουλάχιστον στις χώρες του πρώτου κόσμου, χάρη στο κίνημα #MeToo κι άλλες φεμινιστικές πρωτοβουλίες.
Μια ακραία έκφραση όλων των παραπάνω είναι οι γυναίκες που ζουν με μπούρκα, που τις καλύπτει από το κεφάλι μέχρι τα ακροδάχτυλα, για να μην προκαλούν επιθυμία στους άνδρες, οι οποίοι προφανώς έχουν κτηνώδεις παρορμήσεις μόλις βλέπουν λίγα εκατοστά γυναικείας σάρκας ή λευκής κάλτσας. Δηλαδή, η γυναίκα τιμωρείται για την αδυναμία ή το βίτσιο του άνδρα. Κι είναι τόσο μεγάλος ο φόβος απέναντι στους άνδρες, που πολλές γυναίκες υπερασπίζονται τη χρήση της μπούρκας, επειδή αισθάνονται αόρατες και ως εκ τούτου ασφαλέστερες.
Ο συγγραφέας Εδουάρδο Γκαλεάνο έλεγε ότι "αν μη τι άλλο, ο φόβος μιας γυναίκας για την ανδρική βία είναι καθρέφτης του φόβου ενός άνδρα μπροστά σε μια ατρόμητη γυναίκα". Ακούγεται συναρπαστικό, μου φαίνεται όμως κάπως μπερδεμένο. Πώς να μη φοβόμαστε, οταν ο κόσμος συνωμοτεί για να μας τρομάξει; Γυναίκες ατρόμητες υπάρχουν ελάχιστες, εκτός εάν ομαδοποιηθούμε, οπότε νιώθουμε αήττητες.
Ποια είναι η ρίζα αυτού του εκρηκτικού μείγματος επιθυμίας και μίσους έναντι των γυναικών; Γιατί αυτή η επιθετικότητα και η παρενόχληση δε θεωρούνται πρόβλημα του αστικού δικαίου ή του ανθρώπινου δικαιώματος; Γιατί τέτοια σιωπή; Γιατί δεν υπάρχει δίωξη κατά της βίας των γυναικών, όπως υπάρχει δίωξη κατά των ναρκωτικών, της τρομοκρατίας ή του εγκλήματος; Η απάντηση είναι προφανής: η βία και ο φόβος αποτελούν όργανα ελέγχου>>.
