3 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2020

Στερεότυπες εκδόσεις αρχαίων Ελλήνων και Λατίνων συγγραφέων

Άρθρο του Παναγιώτη Μπινιάρη στο metabook.

Είναι αδιαμφισβήτητο το γεγονός ότι, τα κλασικά κείμενα των αρχαίων Ελλήνων και Λατίνων συγγραφέων, επηρέασαν όσο τίποτε άλλο την εξέλιξη του δυτικού πολιτισμού εν γένει. Επομένως είναι φυσικό επακόλουθο να αναπτύσσεται το ενδιαφέρον για τα κείμενα αυτά, από κάθε μορφωμένο άνθρωπο. Ειδικότερα στον σημερινό πολίτη, που έχει πλέον στα χέρια του τα εργαλεία της πληροφορίας και της τεχνολογίας, τα οποία του εξασφαλίζουν την πρόσβαση σε αυτά άμεσα και με χαμηλό σχετικά κόστος.

Πώς όμως ο σημερινός αναγνώστης, μπορεί να σιγουρευτεί για την ποιότητα των κειμένων και των μεταφράσεων τους; Ανατρέχοντας στην ιστορία των κειμένων, καταλήγουμε σε μια πλειάδα χειρογράφων, τα οποία μεταφέρουν μεν τον πλούτο των τιτάνων του παγκόσμιου πνεύματος αλλά δυστυχώς μας οδηγούν πολλές φορές σε παραφράσεις και παραφθορές. Για παράδειγμα, οι αντιγραφείς των χειρογράφων, πολλές φορές έκαναν λάθος κατά την διαδικασία μεταφοράς των κειμένων ή έγραφαν δικά τους σχόλια και συμπεράσματα, τα οποία δεν ξεχωρίζουν από το κείμενο. Επιπροσθέτως οι κώδικες και τα χειρόγραφα από τις αλλεπάλληλες μεταφορές, καταστροφές και την επίδραση του χρόνου πάνω τους, καταστράφηκαν μερικών ή εν πολλοίς. Κατά συνέπεια ήταν αδύνατη η ερμηνεία των κειμένων, χωρίς την βοήθεια που ήρθε να δώσει ο επιστημονικός κλάδος της φιλολογίας και ειδικότερα η εξειδίκευση της κριτικής κειμένων.

Από τις αρχές του 19ου αιώνα και μετά, ξεκίνησαν οι λεγόμενες στερεότυπες εκδόσεις των κλασικών κειμένων της αρχαιότητας. Η εκκίνηση έγινε από την Γερμανία, με τις εκδόσεις Teubner της Λειψίας, με γενικό τίτλο Bibliotheca Scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana. Πρόκειται για το όργανο που χρησιμοποιήθηκε από ολόκληρη την ευρωπαϊκή φιλολογική επιστήμ, με την καθοδήγηση κορυφαίων φιλολόγων και την παράθεση πολύτιμων σχολίων πάνω στο κείμενο, το λεγόμενο κριτικό υπόμνημα. Περιέχουν μόνο το αρχαίο κείμενο και σχόλια στην λατινική.

Εν συνεχεία, ακολούθησαν οι εκδόσεις της Οξφόρδης, τα γνωστά στους σχετικά ενδιαφερόμενους Oxford Classical Texts με τον γενικό τίτλο Oxonii e typographeo clarendoniano από τις oxford university press. Σχεδόν όλα τα πανεπιστήμια του κόσμου τις χρησιμοποιούν, λόγω της εξαιρετικής ποιότητας και ακρίβειας των κειμένων που περιέχουν.

Από τις αρχές του 20ου αιώνα, ξεκίνησαν επίσης οι εκδόσεις Les Belles Lettres ή Bude λόγω της χρηματοδότησης από τον οργανισμό Association Guillaume Budé, οι οποίες έδωσαν στο κοινό, εκτός από ένα ποιοτικό αρχαίο κείμενο και μια γαλλική μετάφραση, τις περισσότερες φορές αξιόπιστη και με σοβαρή προσπάθεια κορυφαίων φιλολόγων. Στην Ελλάδα δεν διαδόθηκαν όσο θα έπρεπε, λόγω του χαμηλού ποσοστού επαρκής γλωσσομάθειας της Γαλλικής .

Τέλος στην ομάδα εκδόσεων κειμένων που αξίζει να αναφέρουμε, είναι οι γνωστές Loeb από την σειρά Loeb Classical Library, των εκδόσεων Harvard University Press, οι οποίες είναι αρκετά διαδεδομένες, λόγω της επαρκούς αγγλικής μετάφρασης, των άρτιων αρχαίων κειμένων που περιέχουν. Δυστυχώς στην πλειονότητα τους δεν περιέχουν κριτικά υπομνήματα, αλλά έχουν ένα αξιοπρεπές κείμενο και προσεγμένες αγγλικές μεταφράσεις που χρησιμοποιούνται από την πλειονότητα των αναγνωστών εν Ελλάδι, μάλιστα είναι αξιοσημείωτο να αναφέρουμε ότι, αποτελούν τον κύριο οδηγό για τις περισσότερες ελληνικές εκδόσεις αρχαίων κλασικών κειμένων.

Πηγή:
Παναγιώτης Μπινιάρης (2020) «Στερεότυπες εκδόσεις αρχαίων Ελλήνων και Λατίνων συγγραφέων»
Μέλος του metabook - Συλλέκτης - Βιβλιόφιλος
Book detective – antiquarian books
- Άρθρο στο site
- Άρθρο στο youtube